«ουκ εμού, αλλά του λόγου ακούσαντες σοφόν έστιν Έν πάντα είναι»


1.7.3.3 Η έννοια της ασκητικής στον Καζαντζάκη είναι πολύ διαφορετική από αυτήν στις Αβρααμικές θρησκείες



Μεταξύ 4 Δεκεμβρίου 1922 και 20 Ιανουαρίου 1923, ο Νίκος Καζαντζάκης στέλνει ένα γράμμα στη Γαλάτεια: «Γράφω τώρα την Ασκητική, ένα βιβλίο mytique, όπου διαγράφω τη μέθοδο ν’ ανέβει η ψυχή από κύκλο σε κύκλο ωσότου φτάσει στην ανώτατη Επαφή. Είναι πέντε κύκλοι: Εγώ, ανθρωπότητα, Γης, Σύμπαντο, Θεός. Πώς ν’ ανέβουμε όλα τούτα τα σκαλοπάτια κι όταν φτάσομε στο ανώτατο να ζήσομε όλους τους προηγούμενους κύκλους.».

Στο έργο βλέπουμε ότι ανάμεσα στο «Εγώ» και την «ανθρωπότητα» υπάρχει άλλο ένα σκαλοπάτι. 

Είναι η  ράτσα.

“Το πρώτο σου χρέος, εχτελώντας τη θητεία σου στη ράτσα, είναι να νιώσεις μέσα σου όλους τους πρόγονους. Το δεύτερο, να φωτίσεις την ορμή τους και να συνεχίσεις το έργο τους. Το τρίτο σου χρέος, να παραδώσεις στο γιο τη μεγάλη εντολή να σε ξεπεράσει.”        


Η έκδοση της "Ασκητικής" το 1927 στην Αθήνα προκάλεσε μεγάλο σάλο. Ο συγγραφέας ένιωσε πως λίγοι την κατάλαβαν. Στα τέλη τού έτους έγραψε στην Ελένη του: «Η "Ασκητική" είναι μια φοβερή, αιματερή κραυγή, που θ' ακουστεί μετά το θάνατό μου. Τώρα οι άνθρωποι καταλαβαίνουν μονάχα την ποιητική φόρμα. Μα μέσα στις παρομοίωσες αυτές και στις λυρικές φράσες αναπηδά φλογερή, πάνοπλη, πέρα από απελπισία κι ελπίδα, η μελλούμενη όψη τού Θεού».


Το 1930, ο Νίκος Καζαντζάκης και ο Δημήτρης Γληνός παραπέμπονται σε δίκη, ο πρώτος γιατί έγραψε το «ασεβέστατο» αυτό βιβλίο και ο δεύτερος γιατί δημοσίευσε στο περιοδικό του την «άθεη παλιοφυλλάδα» Ασκητική. Η δίκη τελικά δεν έγινε, αλλά η εκκρεμότητά της βάραινε πάνω από τα κεφάλια τους για τέσσερα χρόνια.

ΔΕ ΖΥΓΙΑΖΩ, ΔΕ ΜΕΤΡΩ, ΔΕ ΒΟΛΕΥΟΜΑΙ! Ακολουθώ το βαθύ μου χτυποκάρδι. Ρωτώ, ξαναρωτώ χτυπώντας το χάος: Ποιος μας φυτεύει στη γης ετούτη χωρίς να μας ζητήσει την άδεια; Ποιος μας ξεριζώνει από τη γης ετούτη χωρίς να μας ζητήσει την άδεια; ΝΑΙ, ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΓΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΖΩΗ, δεν είναι ο άνθρωπος. Έζησε χωρίς αυτά, θα ζήσει χωρίς αυτά. Είναι σπίθες εφήμερες της βίαιης περιστροφής της.

ΝΑ ‘ΣΑΙ ΑΝΗΣΥΧΟΣ, ΑΦΧΑΡΙΣΤΗΤΟΣ, ΑΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΟΣ ΠΑΝΤΑ. Όταν μια συνήθεια καταντήσει βολική, να τη συντρίβεις. Η μεγαλύτερη αμαρτία είναι η ευχαρίστηση. 

Ν’ ΑΓΑΠΑΣ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ. Να λες: Εγώ, εγώ μονάχος μου έχω χρέος να σώσω τη γης. Αν δε σωθεί, εγώ φταίω. Ν’ αγαπάς τον καθένα ανάλογα με τη συνεισφορά του στον αγώνα. Μη ζητάς φίλους. Να ζητάς συντρόφους! 

ΠΟΥ ΠΑΜΕ; ΘΑ ΝΙΚΗΣΟΥΜΕ ΠΟΤΕ; Προς τι όλη τούτη η μάχη; Σώπα! Οι πολεμιστές ποτέ δε ρωτούνε! 

ΤΙ ΘΑ ΠΕΙ ΕΥΤΥΧΙΑ; Να ζεις όλες τις δυστυχίες. Τι θα πει φως; Να κοιτάς με αθόλωτο μάτι όλα τα σκοτάδια.



Ο Καζαντζάκης έγραψε στην Ελένη: «Η "Ασκητική" είναι μια φοβερή, αιματερή κραυγή, που θ' ακουστεί μετά το θάνατό μου. Τώρα οι άνθρωποι καταλαβαίνουν μονάχα την ποιητική φόρμα. Μα μέσα στις παρομοίωσες αυτές και στις λυρικές φράσες αναπηδά φλογερή, πάνοπλη, πέρα από απελπισία κι ελπίδα, η μελλούμενη όψη τού Θεού».

Tα ηθικά καθήκοντα του ανθρώπου ξεκινούν πρώτα απέναντι στον εαυτό-του: καταρχάς, αυτοπειθαρχία ώστε ο νους να μπορέσει να ελέγξει τις δυνάμεις-του και να επιβάλει τη θέλησή-του στην ύλη. Το δεύτερο χρέος ξεκινά από την επιταγή ο νους να αφήσει την καρδιά να δει πέρα από τα φαινόμενα και να φτάσει στην Ουσία. Το μεγάλο αίτημα είναι ο καθένας να αναλάβει την ευθύνη που του αναλογεί για να σώσει τον κόσμο. Μια φωνή μέσα του τον καλεί να μην βολευτεί, να μην μουλιάσει στο νερό της συνήθειας, αλλά να ζωστεί τ’ άρματα και να πάρει την ανηφόρα, δηλαδή τον δύσκολο δρόμο.

 Ευθύνη και αγώνας. Ο αγώνας όμως δεν είναι προσωπικός. Εκφράζει τους προγόνους, την Φυλή, την Παράδοση, την Ιστορία, τον Άνθρωπο , την Γη και κάθε μορφή Ζωής πάνω σε αυτήν, το Σύμπαν και αποτελεί ένα είδος διαθήκης με τον Θεό. Όλα αυτά μαζί ταυτόχρονα και τίποτα λιγότερο.

Για χιλιάδες χρόνια και μέχρι και έναν  αιώνα πριν τούτη  η σκέψη έδειχνε να συναρπάζει και να ενθουσιάζει τον άνθρωπο και είτε ανοιχτά είτε ενδόμυχα τολμούσε να αναφέρεται σε αυτή παρά τα δόγματα και προκαταλήψεις , (θρησκευτικά πολιτικά κλπ) του καθενός.

Στην  εποχή του απόλυτου υλιστικού και πνευματικού εκφυλισμού που ζούμε , κατώτερα δόγματα , έστω και προσωρινά έχουνε επικρατήσει.

 «Ανθρωπισμός» χωρίς την Φυλή, την Παράδοση, την Ζωντανή Φύση , το ίδιο το Ζωντανό Σύμπαν και τον Θεό , που καταργεί και ισοπεδώνει την ατομική διαφορετικότητα και την εθνικη ταυτότητα για να γίνουν όλοι "ίσοι" μεταξύ τους, δεν είναι αληθινός ανθρωπισμός μα ένα τερατούργημα που εκφράζεται σήμερα από το νεοεποχίτικο συνοθύλευμα κάθε είδους πολλαπλές εκφράσεις του ίδιου ψευτοπροοδευτισμού , «αριστερών» «αναρχικών» «φιλελευθέρων»  ή όλα αυτά μαζί ταυτόχρονα.

«Εθνοφυλετισμός» χωρίς τον Άνθρωπο , την Ζωντανή Φύση ,  την αυθεντική Παράδοση και το Σύμπαν , χωρίς σεβασμό στην αυθεντική έννοια της Ελευθερίας, δεν είναι αληθινος εθνοφυλετισμός, μα ένα τερατούργημα. Είναι η  ακροδεξιά του ηθικού και πνευματικού προλεταριάτου του μίσους και της παρακμής, που εκφράζει  σήμερα την αντίθεση-αντανάκλαση των παραπάνω «ανθρωπιστών»  όπως και οι «ανθρωπιστές» την αντίθεση –αντανάκλαση αυτής της προλεταριακής  (στο ύφος, το  ήθος, το μίσος και τον λαϊκισμό μόνο -όχι όμως και στην υπεράσπιση των φτωχών και αδικημένων) νεομπολσεβίκικης ακροδεξιάς.


Στην πραγματικότητα  τα δυο αυτά δίδυμα τέρατα και δίδυμα αδέλφια δεν είναι δυο αντίθετοι πόλοι όπως νομίζουν αρκετοί, μα ένα ενιαίο δίπολο «εχθρών» με την ίδια κοινή όμως ρίζα , μήτρα και βαθύτερη ανουσιότητα . Είναι ο δογματισμός , ο «ανθρωποκεντρικός» εγωισμός , ο μεσσιανισμός, η γραμμικότητα, η απληστία για κυριαρχία πάνω στην Φύση και το μίσος των μονοθεϊστικών «ανθρωποκεντρικών» Αβρααμικών θρησκειών, εκφυλισμένα και μεταμοντερνισμένα, προσαρμοσμένα στην εποχή του εκφυλισμού και του υλισμού, εμφανιζόμενα ως πολυπρόσωπη πολιτική θέση και αντίθεση.

Και τέλος "Οικολογία" που ασχολείται μόνο με την διάσωση κάποιων μεμονωμένων ειδών χελώνας, αρκούδας και φώκιας, αλλά αγνοεί όλα τα υπόλοιπα είδη ζωής που εξαφανίζονται συνεχώς από τον πλανήτη καθώς και την εξαφάνιση παραδόσεων, γλωσσών , φυλών και εθνοτήτων δεν είναι οικολογία αλλά μονάχα  ένας ακόμα τρόπος που έχει βρει ο εγωιστής αυτοκαταστροφικός άνθρωπος να μειώνει τις τύψεις του για την ζημιά που προκαλεί στην Φυσική Τάξη πάνω στην Γη.