«ουκ εμού, αλλά του λόγου ακούσαντες σοφόν έστιν Έν πάντα είναι»


Ο πόλεμος και η ενότητα των αντιθέτων πηγή αρμονίας


« πόλεμος πάντων μὲν πατήρ ἐστι, πάντων δὲ βασιλεύς, καὶ τοὺς μὲν θεοὺς ἔδειξε τοὺς δὲ ἀνθρώπους, τοὺς μὲν δούλους ἐποίησε τοὺς δὲ ἐλευθέρους»

Ο πόλεμος είναι πατέρας των πάντων , βασιλιάς των πάντων. Άλλους ανέδειξε σε θεούς και άλλους σε ανθρώπους, άλλους έκανε δούλους και άλλους ελεύθερους.
«εἰδέναι δὲ χρὴ τὸν πόλεμον ἐόντα ξυνόν, καὶ δίκην ἔριν, καὶ γινόμενα πάντα κατ᾽ ἔριν καὶ χρεών.»

Πρέπει να γνωρίζει κανείς ότι ο πόλεμος είναι κοινός και η διχόνοια δικαιοσύνη, και ότι τα πάντα γίνονται σύμφωνα με τη διχόνοια και την ανάγκη.

«τὸ ἀντίξουν συμφέρον καὶ ἐκ τῶν διαφερόντων καλλίστην ἁρμονίαν (καὶ πάντα κατ' ἔριν γίνεσθαι).»

Το αντίθετο συγκλίνει, και απ' τις διαφορές (γεννιέται) η πιο όμορφη αρμονία, και τα πάντα γίνονται με τη διχόνοια.

«συνάψιες ὅλα καὶ οὐχ ὅλα, συμφερόμενον διαφερόμενον, συνᾷδον διᾷδον, καὶ ἐκ πάντων ἓν καὶ ἐξ ἑνὸς πάντα.»
Συνδέσεις όλα κι όχι όλα, ομόνοια, διχόνοια, συμφωνία, ασυμφωνία: το Ένα γεννιέται απ' όλα και από το Ένα όλα.

«οὐ ξυνιᾶσιν ὅκως διαφερόμενον ἑωυτῷ ὁμολογέει· παλίντονος ἁρμονίη ὅκωσπερ τόξου καὶ λύρης.»

Δεν καταλαβαίνουν πως το διαφορετικό συνομολογεί με τον εαυτό του· αρμονία αντιθέτων 
εντάσεων όπως στο τόξο και τη λύρα.

«ταὐτὸ τ' ἔνι ζῶν καὶ τεθνηκὸς καὶ (τὸ) ἐγρηγορὸς καὶ καθεῦδον καὶ νέον καὶ γηραιόν· τάδε γὰρ 
μεταπεσόντα ἐκεῖνά ἐστι κἀκεῖνα πάλιν μεταπεσόντα ταῦτα.»

Το ίδιο πράγμα υπάρχει σε μας, το ζωντανό και το πεθαμένο, το ξύπνιο και το κοιμισμένο, το νέο και το γερασμένο· γιατί αυτά μεταβάλλονται σ' εκείνα και, αντίθετα, εκείνα μεταβάλλονται σ' αυτά.

«θάλασσα ὕδωρ καθαρώτατον καὶ μιαρώτατον, ἰχθύσι μὲν πότιμον καὶ σωτήριον, ἀνθρώποις δὲ ἄποτον καὶ ὀλέθριον.»

Η θάλασσα είναι το πιο καθαρό και το πιο μολυσμένο νερό· για τα ψάρια είναι πόσιμο και σωτήριο, αλλά για τους ανθρώπους μη πόσιμο και ολέθριο

«Καὶ ἀγαθὸν καὶ κακὸν (ἕν ἐστιν). Οἱ γοῦν ἰατροὶ, φησὶν Ἡράκλειτος, τέμνοντες, καίοντες, πάντῃ βασανίζοντες κακῶς τοὺς ἀρρωστοῦντας, ἐπαιτέονται μηδὲν ἄξιοι μισθὸν λαμβάνειν παρὰ τῶν ἀρρωστοῦντων, ταὐτὰ ἐργαζόμενοι τὰ ἀγαθὰ καὶ τοὺς νόσους.»

Το καλό και το κακό είναι ένα και το αυτό. Γιατί οι γιατροί, λέει ο Ηράκλειτος, που κόβουν και καίνε και με κάθε τρόπο βασανίζουν τους αρρώστους, τους ζητούν, ενώ δεν το αξίζουν, κι αμοιβή, ενώ η θεραπεία έχει τις ίδιες επιπτώσεις που έχουν κι οι αρρώστιες.

«διδάσκαλος δὲ πλείστων Ἡσίοδος· τοῦτον ἐπὶστανται πλεῖστα εἰδέναι, ὅστις ἡμέρην καὶ εὐφρόνην οὐκ ἐγίνωσκεν· ἔστι γὰρ ἕν»

Δάσκαλος των πιο πολλών ανθρώπων είναι ο Ησίοδος· αυτοί είναι βέβαιοι πως αυτός γνωρίζει πάρα πολλά, αυτός που δεν μπορούσε να αναγνωρίσει τη μέρα και τη νύχτα· γιατί αυτές είναι ένα.

«Περὶ δ' ἡμερῶν ἀποφράδων εἴτε χρή τίθεσθαί τινας εἴτε ὀρθῶς Ἡράκλειτος ἐπέπληξεν Ἡσίοδῳ τὰς μὲν ἀγαθὰς ποιουμένῳ, τάς δὲ φαύλας, ὡς ἀγνοοῦντι φύσιν ἡμέρας ἁπάσης μίαν οὖσαν, ἑτέρνωθι διηπόρηται..»

 Ηράκλειτος επέπληξε τον Ησίοδο που άλλες μέρες τις κάνει καλές κι άλλες κακές, για την άγνοια του ότι μια είναι η φύση κάθε μέρας. Κάθε μέρα είναι όμοια με όλες τις άλλες.

«ὁδὸς ἄνω κάτω μία καὶ ὡυτή.»

 δρόμος που ανεβαίνει κι ο δρόμος που κατεβαίνει είναι ένας κι ο ίδιος δρόμος.

«καὶ ὁ κυκεὼν διίσταται (μὴ) κινούμενος.»

Και ο κυκεώνας διαλύεται όταν δεν κινείται.

Μια θλιβερή ιστορία «ειρήνης»

Μετά την λήξη του Β παγκοσμίου πολέμου, οι μπολσεβίκοι βρέθηκαν με ένα πλήθος χωρών υπό την κυριαρχία τους και τον φόβο μήπως η καπιταλιστική Δύση επιτεθεί και προσπαθήσει να τις επανακτήσει. Ταυτόχρονα σε πλήθος άλλες χώρες, όπως Κορέα, Βιετνάμ, Καμπότζη κλπ κατάφεραν να δημιουργήσουν ισχυρά κινήματα  που με βάση  συνθήματα αντίθετα με την αποικιοκρατία την οποία και πολέμησαν παντού σε ολόκληρη την Γη, κατάφεραν να συσπειρώσουν πολλούς ιθαγενείς και απέκτησαν την δυναμική να κυριαρχήσουν σε πολλές χώρες ακόμη εάν εξασφάλιζαν ότι οι δυνάμεις της καπιταλιστικής δύσεως θα αποσυρθούν και δεν θα τους πολεμήσουν.

Έτσι η ηγεσία των "Σοβιέτ" αποφάσισε να εφεύρει την έννοια της «ειρήνης» όπως την γνωρίζουμε σήμερα και κατάφερε να την διαδώσει και να την επιβάλλει στην καπιταλιστική Δύση. Ακόμα και μετά την πτώση της ΕΣΣΔ η έννοια αυτή συνεχίζει να κυριαρχεί ως αυτοαξία στην σύγχρονη καπιταλιστική Δύση.

Όμως τα συγκεκριμένα κινήματα «ειρήνης»  δεν χαρακτηρίζονται από ειρήνη (που σημαίνει γαλήνη, ισορροπία, ακινησία κλπ) αλλά είναι ένας ακόμα πόλεμος (πολιτικός, ιδεολογικός, κοινωνικός πόλεμος που γίνεται χωρίς όπλα), ενάντια σε αυτούς που διεξάγουν τον πόλεμο (και τις τελευταίες δεκαετίες σχεδόν πάντοτε στόχος τους είναι οι ΗΠΑ, ο αγαπημένος αιώνιος εχθρός των απανταχού μπολσεβίκων . )

Σύμφωνα με την θεώρηση που προβάλλουν ο «πόλεμος είναι πάντα κακός» και μάλιστα για «όλους τους πολέμους φταίνε αποκλειστικά και μόνο οι καπιταλιστές-ιμπεριαλιστές» και φυσικά ποτέ δεν φταίει ούτε στο ελάχιστο κανένας άλλος!

Ως σύμβολο της «ειρήνης» μάλιστα υιοθέτησαν την ρούνα του θανάτου , της ήττας και της αυτοκτονίας , το ακριβώς ανάποδο από το δένδρο της ζωής.



Λίγοι όμως γνωρίζουν την πραγματική ιστορία του συμβόλου αυτού.

Ο σχεδιαστής του  Gerald Holtom δήλωνε ότι την στιγμή που ζωγράφισε το σύμβολο ένιωθε απελπισία και ζωγράφισε με γραμμές έναν απελπισμένο άνδρα με τα χέρια τεντωμένα να παραδίνεται, εμπνευσμένος από τον πίνακα  του Goya που δίχνει έναν χωρικό πριν το εκτελεστικό απόσπασμα.

Ταυτόχρονα σκοπός του συμβόλου ήταν να απεικονίσει τα αρχικά της φράσεως Νuclear Disarmament, τα γράμματα N και D όπως συμβολίζονται με σημαφόρους. Το σύμβολο δεν είχε ποτέ σκοπό να συμβολίσει την ειρήνη, αλλά μονάχα τον πυρηνικό   αφοπλισμό.



Το σύμβολο που ζωγράφισε ο ίδιος ο  Holtom δεν ταυτίζεται με την ρούνα του θανάτου καθώς οι γραμμές δεν ήταν ευθείες.


Υπάρχουν μάλιστα μαρτυρίες ότι ο Holtom στην υπόλοιπη διάρκεια της ζωής του ζωγράφιζε το σύμβολο αυτό ανάποδα, κατά τα πρότυπα του δένδρου της ζωής. Ο αμερικανός πασιφιστής Ken Kolsbun στενός συνεργάτης του Holtom είχε δηλώσει για τον Holtom :

«Θεωρούσε την ειρήνη ως κάτι που θα έπρεπε να εορτάζεται. Συγκεκριμένα το σύμβολο U της σημαφόρου σημαίνει “unilateral” (μονομερής) και   κάνει το σύμβολο να δείχνει προς τα πάνω. Ο κ. Holtom υποστήριζε τον μονομερή αφοπλισμό»


Οι γραμμές όμως σύντομα άλλαξαν με ευθείες ώστε το σύμβολο να ταυτίζεται πλήρως με την ρούνα του θανάτου και της αυτοκτονίας. Εάν πρόκειται μονάχα για ηλιθιότητα η εάν  υπάρχει  και σκοπιμότητα μικρη σημασία έχει καθώς το αποτέλεσμα είναι ακριβώς το ίδιο.

Πριν όμως την επικράτηση του μπολσεβικισμού στην ΕΣΣΔ, όταν ακόμα οι μπολσεβίκοι δεν έλεγχαν κανένα κράτος , παρουσίαζαν τα πράγματα διαφορετικά. Είχαν ανάγκη από πολέμους για να μπορέσουν να επικρατήσουν και ο Λένιν χώριζε τους πολέμους σε «δίκαιους και άδικους». Υπάρχει μάλιστα και σχετικό βιβλίο του Λένιν με τίτλο «για τους δίκαιους και άδικους πολέμους», όπου φυσικά δεν γίνεται πουθενά καμιά αντιπαράθεση ανάμεσα στις έννοιες «πόλεμος» και «ειρήνη», αλλά ανάμεσα σε πολέμους, που μπορεί να είναι είτε «δίκαιοι» είτε «άδικοι»!

Πριν τον Β παγκόσμιο πόλεμο οι μπολσεβίκοι ήταν λοιπόν πολύ περισσότερο ειλικρινείς στο θέμα του πολέμου και της ειρήνης. Δείτε επίσης τι έγραφε τότε ο κομμουνιστής ποιητής Μπέρτολτ Μπρεχτ

ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΨΗΛΑ ΛΕΝΕ: ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ
είναι δύο πράγματα ολότελα διαφορετικά.
Όμως η ειρήνη τους κι ο πόλεμος τους
μοιάζουν όπως ο άνεμος κι η θύελλα.

Ο πόλεμος γεννιέται απ' την ειρήνη τους
καθώς ο γιος από τη μάνα.
Έχει τα δικά της
απαίσια χαρακτηριστικά.

Ο πόλεμος τους σκοτώνει
ό,τι άφησε όρθιο
η ειρήνη τους.

ΟΤΑΝ ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΨΗΛΑ ΜΙΛΑΝΕ ΓΙΑ ΕΙΡΗΝΗ
ο απλός λαός ξέρει
πως έρχεται ο πόλεμος.

Το πιο κωμικοτραγικό στοιχείο όμως σε αυτή την υπόθεση της μπολσεβίκικης έννοιας της «ειρήνης» είναι ότι οι ίδιοι οι ιδρυτές του Μαρξισμού (Μαρξ-Ένγκελςς) τοποθέτησαν ως έναν από τους τρεις βασικούς «νόμους της μαρξιστικής φιλοσοφίας» που ονομάζουν ως «διαλεκτικός και ιστορικός υλισμός», τον «νόμο» του Ηρακλείτου για τον πόλεμο και την ενότητα των αντιθέτων ως πηγή της κινήσεως της ιστορίας! Τον εμφάνισαν όμως σε μια εκφυλισμένη μονοδιάστατη μορφή, αυτή της «πάλης των τάξεων». Εάν όμως κανείς γνωρίζει  έστω και στοιχειωδώς ιστορία, γνωρίζει ότι κυριαρχείται και καθορίζεται κυρίως από συγκρούσεις λαών , εθνών, φυλών και πολιτισμών με στόχο την κυριαρχία πάνω στις πηγές πλούτου (και σχεδόν σε όλη την ανθρώπινη ιστορία κύρια πηγή πλούτου ήταν η Γη ) και όχι από «ταξικούς πολέμους». Οι ταξικές συγκρούσεις υπάρχουν πάντα αλλά φέρνουν μεγάλες αλλαγές μόνο σπάνια  (όπως έγινε στην Γαλλική επανάσταση,  επανάσταση μπολσεβίκων κλπ). Κατά τις υπόλοιπες περιόδους υπάρχει πάντα μια ισορροπία ανάμεσα στις κοινωνικές τάξεις αντίθετων συμφερόντων, η οποία βεβαίως ανάλογα τις κοινωνικές , οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις μεταβάλλεται ελαφρώς προς την μια η την άλλη κατεύθυνση.

Σε περιπτώσεις εισβολών οι φεουδάρχες προστάτευαν με τον στρατό τους κατοίκους των περιοχών τους συμπεριλαμβανομένων όλων των δουλοπάροικων. Στην εποχή του καπιταλισμού αυτό άλλαξε. Οι καπιταλιστές αντί να προστατεύουν τους ντόπιους εργάτες από τους εποίκους, αντίθετα τους εξαθλιώνουν και τους εξολοθρεύουν με στόχο την μόνιμη αντικατάσταση τους από φθηνότερα εργατικά χέρια και βαφτιζουν την εξολόθρευση αυτή ως «ειρήνη» και «ανθρωπισμό». Η ρούνα του θανάτου και της αυτοκτονίας είναι πράγματι το πιο κατάλληλο σύμβολο για την αντιπροσώπευση μιας τέτοιας «ειρήνης».

Η έννοια του πολέμου στον Ηράκλειτο

Η έννοια του πολέμου στον Ηράκλειτο δεν είναι ούτε μονάχα η «ταξική πάλη» όπως ισχυρίζονται οι Μαρξιστές , ούτε μονάχα οι εχθροπραξίες όπως ισχυρίζονται οι ακροδεξιοί, ούτε «έννοια μονάχα εσωτερική και μιλάει για τον πόλεμο του ανθρώπου ενάντια στο εγώ σου» όπως ισχυρίζονται κάποιοι νεοεποχίτες (ο πολεμος ως μορφή εχθροπραξιών θεωρείται  πολύ βάρβαρο και τρομακτικό πράγμα για τα εκλεπτυσμένα αστικά τους γούστα) .

Είναι έννοια κοσμολογική και ως τέτοια περιλαμβάνει όλες αυτές τις παραπάνω κατηγορίες πολέμου και όχι μόνο, περιλαμβάνει ο,τιδήποτε υπάρχει σε αυτό το σύμπαν από τον μικρόκοσμο μέχρι και την μακρόκοσμο, καθώς τα πάντα βρίσκονται σε αέναη κίνηση μέσω του πολέμου , δηλαδή της συγκρούσεως και ταυτοχρόνως και ενότητος των αντιθέτων, μέσα από την οποία κινείται ολόκληρο το γίγνεσθαι και μαζί με αυτό και ολόκληρη η ανθρώπινη ιστορία. Φυσικά βέβαια είναι και έννοια εσωτερική, δηλαδή πράγματι περιλαμβάνει και τον εσωτερικό πόλεμο του ανθρώπου ενάντια στον εγωισμό του και φυσικά  και περιλαμβάνει και την έννοια των εχθροπραξιών και φυλετικών , εθνικών κλπ συγκρούσεων αλλά είναι μια γενικότερη και βαθύτερη έννοια από αυτά.

 Η ενότητα των αντιθέτων

Η ενότητα των αντιθέτων είναι κάτι ιδιαίτερα γνωστό και κοινό σε όλες τις Ινδοευρωπαϊκές παραδόσεις και στην αρχαία ελλάδα, στην σύγχρονη ευρώπη όμως γίνεται πολύ δύσκολα κατανοητή  καθώς είναι αλλοιωμένη από τον δυϊσμό των Αβρααμικών θρησκειών και παραδόσεων.
 Η παραδοσιακή σκέψη υπερβαίνει τον δυϊσμό και υπερβαίνει τον διαχωρισμό ενότητος και πολλαπλότητας όπως είχαμε αναφέρει σε παλαιότερο σχετικό άρθρο.

Σε μια διαδικασία πολέμου , οι δυο πλευρές που πολεμούν είναι αντίθετες, ο πόλεμος μεταξύ τους όμως είναι ένας.  Τα γεγονότα που συμβαίνουν (νίκη της μιας ή της άλλης πλευράς) χαρακτηρίζονται ως «καλό» και ως «κακό» ταυτόχρονα ειδωμένα με την ανθρώπινη σκοπιά της πλευράς που ανήκει ο καθένας, αν όμως τα δει κανείς από συμπαντική σκοπιά είναι απλά γεγονότα τα οποία συμβαίνουν.

Δεν υπάρχουν «δίκαιοι» και «άδικοι» πόλεμοι. Ο πόλεμος περιλαμβάνεται μέσα στην φύση του ανθρώπου και κάτι το φυσικό δεν μπορεί ποτέ να είναι άδικο. Ακόμα και αν   υποθέσουμε ότι οι επιτιθέμενοι είναι άδικοι και άπληστοι άνθρωποι τότε οι αμυνόμενοι θα έχουν το δίκαιο με το μέρος τους, άρα ο πόλεμος (που είναι κοινός) είναι και πάλι δίκαιος .

Ένας ανθρώπινος πόλεμος δεν είναι βέβαια καθόλου απαραίτητο να έχει την μορφή εχθροπραξιών. Υπάρχει και οικονομικός πόλεμος, και «ψυχρός» πόλεμος, και γεωπολιτικός πόλεμος και  τέλος ο ακήρυχτος φυλετικός πόλεμος πληθυσμιακής και πολιτιστικής αλλοιώσεως της Ευρώπης από τις ορδές των τριτοκοσμικών που συνεχώς καταφθάνουν και δεν βρίσκουν κανέναν να τους σταματήσει διότι η άλλη πλευρά αυτού του  πολέμου, η πλευρά της ευρώπης, έχει από μόνη της αποφασίσει να ηττηθεί σηκώνοντας ψηλά τα λάβαρα της «ειρήνης» με την ρούνα του θανάτου και της αυτοκτονίας.

Η έννοια του πολέμου στον άνθρωπο αντικατοπτρίζει επίσης και τον συνεχής καθημερινό αγώνα που δίνουν οι άνθρωποι στον βίο τους,  προσωπικό και συλλογικό.

Σε συμπαντικό επίπεδο σε όλους τους παραδοσιακούς Ινδοευρωπαϊκούς πολιτισμούς εμφανίζονται είτε σε επίπεδο θρησκείας είτε φιλοσοφίας, δύο αντίθετες κοσμικές δυνάμεις να μάχονται μεταξύ τους και ο πόλεμος τους να αποτελεί πηγή αρμονίας.

Στον Ινδουισμό  οι κοσμολογικές δυνάμεις της Καταστροφής και της Συντήρησης Σίβα  και  και Βισνού αποτελούν ένα τέτοιο ενιαίο δίπολο αντιθέτων , όπου χωρίς να υπάρχει ο ένας πόλος δεν θα μπορούσε να υπάρχει ο άλλος, και μόνο μέσα από την διαπάλη και ενότητα τους επέρχεται η αρμονία. Στην φύση τίποτα νέο δεν μπορεί να δημιουργηθεί αν πρώτα δεν καταστραφεί κάτι άλλο. Για να δημιουργηθεί ένα δένδρο π.χ, .πρέπει να καταστραφεί ο καρπός που περιέχει το σπόρο.

Στην Zωροαστρική παράδοση το πνεύμα της Καταστροφής εκφράζεται από τον Άνγκρα Μαϊνιού που αναφέρεται και ως Αριμάν, ενώ το πνεύμα της Δημιουργίας από τον Σπέντα Μαϊνιού έκφραση του Αχούρα Μάζντα.



O πυθαγόρειος φιλόσοφος  Εμπεδοκλής απορρίπτει τη γένεση και τη φθορά χρησιμοποιεί δύο έννοιες που τις περιγράφει ως μείξη (γέννηση) και χωρισμός (φθορά) «αγέννητων στοιχείων». Κρατά το μηδέν έξω από τον κόσμο και ανάγει την γέννηση του κόσμου και τις κοσμικές μεταβολές σε τέσσερις θεμελιώδεις υποστάσεις, ισοδύναμες μεταξύ τους. Αυτές οι υποστάσεις, όμοιες με το εόν του Παρμενίδη είναι τα «ριζώματα», δηλαδή η γη, το νερό, η φωτιά και ο αέρας. Τα ριζώματα, αντίθετα από τα φυσικά στοιχεία δεν χάνουν την ταυτότητά τους. Οι δε μεταξύ τους σχέσεις διέπονται από την επιδραση δύο κοσμικών δυνάμεων, που είναι επίσης αγέννητες και αιώνιες, της φιλότητας, (έλξεως και συνενώσεως) και του νείκους, (έχθρας διασπάσεως και διαλύσεως).